Sağlık Bakanı'na Açık Mektup

 Sayın Bakan

Salgının başlangıcından bu yana insanüstü bir gayretle çalıştığınızı görüyor iyi niyet ile bu belanın ülkemizden en az zarar ile geçip gitmesini istediğinize samimiyetle inanıyorum.

Genel olarak baktığımızda sizin ifadelerinizden anlaşılacağı üzere salgın geçip gitmek yerine tüm ağırlığı ile toplumumuzun üstüne çöküyor. Ben bu dönem içinde +65 ile ilgili kararlarınız hakkında düşüncelerimi belirtmek istiyorum. Zira dünyada bizden daha ağır vakalar yaşayan ülkelerde  +65’e yönelik böyle bir icraat yok. Hatta bazı ülkelerde toplumun bir kesimini ayırmak anlamına gelecek yasaklamanın insan haklarına aykırı olduğu yönünde görüşler var. Türk Tabipler Odası da önlemlerde yaş ayrımcılığının son bulması konusunda bir açıklama yaptı. Ancak Bakanlığınızın aldığı tedbirlerin başında ilk akla gelen +65’e yasak koymak. Zat-ı âliniz tabii ki istatistiksel sayılara çok hâkimsiniz. Anladığım kadarıyla ölümlerin çoğu da +65 grubu hastalarda gözlemleniyor. Ancak siz de belirttiniz esas mesele +65 olmak değil ikinci bir hastalığı olmak. Bu arada şunu da belirtmem gerekiyor. Uzun süre evde tutulan tanıdıklarım içinde ağır zona geçiren, panik atak yaşayan, kemik erimesi azan, kalp krizi geçirenler, psikolojik rahatsızlıklar yaşayanlar, yürüme güçlüğü çekenler  var. Yasaklar +65 için işkenceye dönüştü. Zira onları başkalarına bağımlı hâle getiriyor bu yasaklar. Bankadaki parasını bile çekmek için kendince sır olan maddi yapısını bir başkası ile paylaşma rahatsızlık verici. Bankadan izin gününde  parasını çekti diye ceza yazılan, izin gününde bile toplu taşım araçlarına binmeleri yasaklanan +65’e reva görülen eziyet yaşlılarına saygı göstermesi gelenek olan bir toplum için hiç de sağlıklı olmayan örnekler. Sizler +65’i yasakladıkça toplumun bir kesiminde kraldan fazla kralcı işgüzarlığın yarattığı rahatsızlıkları, jurnalleri saymıyorum. Ama ticaret yapan +65 serbest. Bu da +65 arasında ayrım yaratıyor.  Ayrıca virüs ticaret yapana dokunmuyor mu? Hiç anlamadığım şey ise saatle yapılan kısıtlamalar. 10 ile 20 arası sokağa çıkması serbest olan +65’in 20 ile 10 arası kısıtlanmasının anlamını çözebilmiş değilim. 20’den sonra ne oluyor? +65 emin bir şekilde gece gösterisine gidemiyor bir lokantada yemek yiyemiyor. Şimdi yeni genelgeyle(14 Ağustos 2020) değişik illerde değişik saat dilimleri açıklandı. Özür dilerim ama onu da anlamıyorum.

Dün bazı illerde açıklanan tebdirler gene +65’e yönelik. Bu bir endişenin göstergesi sanırım. Elinizdeki bilgiler ışığında +65 kayıpları olmasın istiyorsunuz. Zira onlar kolay ölüyor. Bu +65’e yönelik Mart’tan bu yana uygulanan tedbirlerden istediğiniz sonucun alınmadığını göstermiyor mu? Zira sorun +65’i eve kapatarak çözülmüyor.

Sayın Bakan

Ülkemizde iki neslin bir arada oturma oranı yüzde ellinin üstünde. Bu rakam İtalya ve İspanya ile aynı. Biliyorsunuz oralarda da yüksek sayılı ölümler var. (Ama +65 yasakları yok)  Ülkemizde 65 yaş altı işe gidiyor, toplu taşıma kullanıyor ve aldığı virüsü eve hapsedilmiş +65’e getiriyor farkında olarak/olmadan.  Şu anda aynı fabrikalarda üst üste çalışan işçileri aynı minibüse binen 40 kişi ile ilgili önlemleri uygulayamazsanız +65’i koruyamazsınız.  Siz de son zamanlarda paylaşmış olduğunuz vakalarda böyle gençlerin eve virüs taşıdıkları olaylardan bahsettiniz. Yâni  virüsün sokakta  yayılmasını önlemek gerekiyor. +65’in kaybı uzun bir zincirin son halkası. Şimdi okullar açılınca durum daha da vahim hal alacak. Çocuklar aynı evde oturdukları  dedelerine, anneannelerine babaannelerine virüs taşıyacak.  Asker uğurlama, düğünler, Ayasofya’nın açılışı, umre dönüşü kutlamaları,  turizm mevsimiyle birlikte yaşanan yoğunlaşmalar, beach eğlenceleri  vb olaylar yaygının ağırlaşmasını tetikliyor.. Eğlenenler eve virüsle dönüyor. +65’i eve hapsetmişsiniz ne yararı var.  Sivrisinekler çoğalmış siz +65’e cibinlik dağıtıyor gibisiniz.  Mesele sivrisinek odaklarını kurutmak.  

Naçizane görüşüm odur ki virüsle mücadele topyekün olarak yapılmazsa sonuç almak mümkün değil. Lütfen önlemlerde yaş ayrımcığına son verin. Böylelikle ikinci sınıf yurttaş havasına sokulup sanki sorumluymuş gibi ilan edilen  psikoloijik olarak ve zihnen toplumun dışına atılan +65’e sahip çıkın. İnanın ki onlar hayatlarının kıymetini herkesten daha çok ve iyi biliyor. Eve virüs sokaktan geliyor. +65 ile ilgili yasakları kaldırmanız ve sokağı iyi kontrol etmeniz hususlarını görüşünüze arz ederim.

Saygılarımla.

Tiyatro Eleştirmenleri Birliği ve Mehmet Ergen

Tiyatro Eleştirmenleri Birliği Derneği(TEB) Ekim 2109’da İBB Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmenliği görevine getirilen Mehmet Ergen’in atanmasının İBB Meclisi tarafından reddedilmesi üzerine bir bildiri yayımlamış. Bildiride İBB Meclisi’nin red kararını yeniden gözden geçirmesi gerektiği  belirtilmiş  ve bu dilek kamuoyuyla ile paylaşmak istenmiş.

‘Musalla değil Teneşir’ ve Seyretmeme Kararlarımı Nasıl Alıyorum

Bir arkadaşım aradı.  Yaralarım Aşktandır  Maltepe Belediyesi  Dr.Türkan Saylan Kültür Merkezi’nde sunulacakmış. Belediye davetiye veriyormuş. Arkadaşım davetiye almış. Bana oyun hakkında görüşümü sordu. Ben anlatırken anladım ki  konu ile ilgili bilgilenmiş zaten. Bana ‘Oyunda musalla varmış. Bana öyle sahneler dokunuyor. Tereddüt ediyorum.’ dedi. ‘Nazan Kesal iyi oyuncu. Onun hatırına oyun seyredilir’ dedim. ‘Arkadaşım fazla davetiyem var istersen sen de gel’ dedi. Geçen sezon Oyun Sandalı’nın sahnelediği Furuğ Ferruhzâd oyununu seyretmiştim. Nazan Kesal ile de onlar oyun çalışmasına başladıkları günlerde  kısa bir mesajlaşmamız olmuştu. Ben Furuğ hakkında çok uzun zamandır bir oyun yapma hayâli taşıdığımı söyledim.  (Medyaya yansıyanlara da bakarak  ben hayâlimdeki oyunu  ‘bulamadığım’  için)  seyretmek istemediğimi söyledim. Twitter’da şunu yazdım:

Bir arkadaşım söyledi. Nazan Kesal'in oyununda sahnede musalla taşı varmış. Furuğ bana yaşamı çağrıştırıyor ölümü değil. Musalla da hayata ait değil mi diyeceksiniz muhtemelen. Evet ama Furuğ musalla taşına yakın mı?

DAVET EDİLDİĞİN OYUNA GİTMEK

İzlediği oyun sayısını ve tiyatro önlerinde bilet kuyruklarındaki fotoğraflarını paylaşan biri var. Ben çok oyuna gidiyorum biletimi de alıyorum diyor. Arada bir de kredi kartına gelen tiyatro harcamalarınden söz ediyor. Davetiye ile oyun seyredenlere de 'beleşçi, avantacı' diyor. Ben de onun 'obez' gibi oyun izlemesini seçmeden oyun izlemesini anlamsız buluyorum. Dikkat edin lütfen 'izlemek' diyorum. Zira 'seyretmek' farklıdır. 'İzlemek' peşine takılmaktır. 'Seyretmek' seyir hâlinde geminin yâni 'oyunun' içinde olmaktır. Bu arkadaş 'izliyor' bence. Her izlediğini de beğeniyor. Allah selâmet versin.

Türk Tiyatrosu'nun Bir 'Yüz'ü

Facebook’da ‘Davet etti. Teksti istedim. Vermezmiş. Vazgeçtim’ yazdım. Bir tiyatro yapıcı ve topluluk sahibi tepki verdi: (İsminden bahsetmeyeceğim. Zira hedefim isimler değil.Türk Tiyatrosu’na hâkim olan düşüncelerdir.)

EDİ ile BÜDÜ'nün LAKLAKASI

Her şey facebook’da yaptığım bir paylaşımla başladı. Olayda adı geçenlerin gerçek isimlerini ve onları ele verecek şeyleri gizleyeceğim.  Zira bunlar tipik tepkiler. İsimlerini verip reklâmlarını yapmayayım. Ben seviyeye dikkat çekmek istiyorum. Ayrıca eleştiri yazmanın öyle kolay bir şey olmadığını göstermek istiyorum. Zira yazılanların içinde ‘sopa göstermeler’ 'tehditler' var. Tiyatro yazmaya ilk başladığım zamanlardan beri ara sıra oluyor. Bitmedi.  Bunların anladığı türden eleştiri yazarsanız mesele yok. Damara basarsınız öfke büyüyor. Benim hocam Nurullah Ataç’tır. Aldırmam. Yazdıklarını ibretlik bir levha olarak paylaşayım da tarihe kalsın. Bugün tiyatroda BUNLAR ve bunların şürekası var. Allahtan ekşi sözlük var da bunların ne olduğu biliniyor. Bunlar’a taktığım isimler EDİ, BÜDÜ, EDİK, BÜDÜK falan..

Türkiye Tiyatro Birliği ve TOMEB

Sabit Doğan Tamer Levent ile görüntülü bir söyleşi yapmış. Yaklaşık 40 dakika süren söyleşide Tamer Levent Tiyatro Oyuncuları Meslek Birliği’ni(TOMEB) anlatmış. 

Ben nedir diye araştırdığımda ‘tomeb.org’ adresinde bir sayfaya ulaştım. Sayfa en son yapılan genel kurul tarihinde(2010) kalmıştı. Uzun zamandır aktif değil sanırım.

“Alternatif Sahneler ve Bağımsız Tiyatrolar”ın Açık Mektubu Üzerine

alternatifsahneler.com adresinde “Alternatif Sahneler ve Bağımsız Tiyatrolar / Açık Mektup” başlığı ile bir bildiri yayımlandı. Mektubun girişi şöyle:

“Aşağıda imzası bulunan sahneler ve tiyatrolar(42 imza) olarak son dönemde “Alternatif Sahneler ve Tiyatrolar” üzerine yapılan çeşitli yorumlar ve söylemler üzerine bu bildiriyi yayınlama kararı aldı”

Muhittin Böcek’e Açık Mektup: Yanlış Yaptınız

Göreve gelir gelmez Antalya Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları’na el atmanızdan bir tiyatrosever olarak çok memnun oldum;  Antalya gibi ülkemizin en enerjik şehrinde tiyatroyu gündeme oturtmuş olmanızdan bir ülke yurttaşı olarak kıvançlandım…… diyebilmeyi çok isterdim. Yaptıklarınıza bakınca diyememenin üzüntüsünü yaşıyorum.  Zatıâlinizin tiyatro konusunda ilgisinin ve bilgisinin  çok az, belki de AŞT’ta hiç oyun seyretmemiş (genelde az oyun seyretmiş)  ve tiyatro konusunda danışmanlarınızı da yanlış seçmiş olduğunuzu düşünüyorum.

İKSV Tiyatro Festivali'nin Perişanlığı

İKSV Tiyatro Festivali!nin zirvesi gibi görünen gösteri Yevgeni Onedin idi. Bu oyun Golden Mask’ın işbirliğinde getirilen oyunlardan biri. Diğerleri ‘Her Yol Kuzeye Çıkar’ ‘Sirk’ ‘İran Konferansı’.  Golden Mask oyunları  Leman Yılmaz’ın ifadesiyle “Sahne neresi, oyuncu kim gibi sorulara yanıt arayan programın” şah damarı.

Programı inceledikten sonra seyretmeyi  seçtiğim tek oyun da Yevgeni Onedin oldu. Oyun Rus Vaktankov Tiyatro’nun yapımı. Yanılmıyorsam 2013 yılından bu yana dünyada seyirci karşısına çıkıyor.  Youtube’daki videolara baktığınızda karşınıza çıkan görsellik çekici. Ama manzum romanın Rus edebiyatında bulunduğu yer ve bıraktığı etkinin sahnede nasıl görüneceğini görmek benim için ilginç olacaktı. Bu nedenle seyretmeyi istedim.

Ekrem İmamoğlu’na Açık Mektup

İBB Şehir Tiyatroları’nın Genel Sanat Yönetmeni olarak Mehmet Ergen’i atamışsınız. Benim gibi tiyatro ortamına yakın olanlar Mehmet Ergen’in GSY olacağını yaklaşık dört aydan beri biliyorduk. Zira Levent Üzümcü ve Mehmet Ergen’den rapor istediniz. Levent Üzümcü Kültür Daire Başkanlığını hayal etti Mehmet Ergen ismini  de İBB Şehir Tiyatroları’nın GSY için öne sürdü, ısıttı.  Bugün aldığınız karar çok önceden bilindiği halde neden hemen bu kararınızı açıklamadınız üç ay beklediniz ve Süha Uygur’a sezon açtırdınız? Madem açtırdınız neden sezon sonuna kadar beklemediniz?  Gerçi o toplantıda yeni Kültür Dairesi Başkanı’nın tüm açıklamaları kendisinin yapmasına bakarak Süha Uygur’un ‘gidici’ olduğu anlaşılmıştı. Söylentilere göre Millet ittifakının diğer ortağı İYİ Parti çok da etkili olamadı ve Süha Uygur görevden alındı/istifa etti/istifaya mecbur oldu. Mâdem Mehmet Ergen’i GSY yapacaktınız onunla sezonu açmanız daha etik olurdu. Bu aldığınız kararlar zihinlerde soru işaretlerinin doğmasına neden oldu. Sanat kurumunda siyaset ağır bastı. Bunun  dilinizden düşmeyen slogana ne kadar uyduğunu takdirinize bırakıyorum. Bu konuda 16 milyonu kucaklayamadınız.  Siyaset yapmışsanız siyaset ile eleştirilmeyi siz davet etmişsiniz demektir. 

‘Vatan Millet Sakarya’ ve İzlanda

Futbol Milli Takım’ı Dünya şampiyonu Fransa’yı evire çevire yendikten üç gün sonra İzlanda’ya yenildi. Bu üç gün içinde ne oldu?

Takım özel uçakla İzlanda’ya altı buçuk saatte ulaştı. Biz Münich’ten aktarmalı gitmiştik ve bizim seyahatimiz daha uzun sürmüştü. Ama biz sahaya çıkıp top oynamadık. Havaalanında Milli Takım’ın  kötü karşılandığını ilk kez Emre Belözoğlu’dan duyduk. Emre gümrükten ilk çıkanlardan biri.  Ve  içeride yaşananları dile getirdi. Emre kim? Emre Türk futbol tarihinin sahada gördüğü en kavgacı futbolcularından biri. Kendi savunmasına göre kazanmayı çok istiyor kaybetmeyi kabullenemiyor. Onun hırçınlığı aşırı motivasyondan kaynaklı. Onunla ilgili bir fotoğrafı saklamıştım. Galatasaray’da oynarken bir UEFA kupası maçında sahadan atılıyor. Fatih Terim saha kenarına gelen oyuncusunu hakemin gözü önünde itip kakıyor hatta tokatlıyor. Terim’in gösterisi hakemi etkilemeye yönelik. Hakeme mesaj veriyor kendi oyuncusunu döverek. Yâni diyor ki ‘Haklısın hocam. Ben de atardım bunu’ Galatasaray o maçı kazandı sanırım. Fatih Terim hakemlere çok mu saygılı? Bence değil. Onlarca maçını sayarım örnek olarak.  Fatih Terim Türk futbolunda en iyi ‘motivasyon veren’ hoca olarak tanınıyor. Halk diliyle oyuncuya ‘gaz verme’nin ustası. Tribünlere de oynamasını bilen en iyi adam. Hakemin üstüne baskı kurmasını en iyi o bilir. Hatta maç çıkmaza girdiğinde kenardan beden dili ile sahaya müdahale ettiğini benim gibi hatırlayan çok kişi vardır sanırım.   Emre Fatih Terim’in talebesi. Onun rahle-i tedrisinden geçmiş yâni. Şimdi bu Emre Fenerbahçe’ye dönecek ve futbol direktörü olacakmış. Allah akıl fikir versin diyeceğim ama futbolda akla ihtiyaç yok ki.  Türkiye’de liyakat böyle bir bir şey. Ali Koç böyle tipleri  şirketine almaz Fenerbahçe’ye alıyor. Neyse biz konumuza dönelim. Ardından Şenol Güneş basın toplantısında değinmez gibi yaparak tam göbeğinden konuya girdi. “Biz İzlanda’yı nüfus olarak küçük ama insani değerleri çok yüksek bir ülke olarak biliyorduk.” diyerek bir topluma hakaret etti. Güneş’in ülkemizdeki ‘insani değerlere’ saygısını nasıl gösterdiğini bilmiyorum ama İzlanda’ya ders veriyor. Sonra Dışişleri Bakanı muhatabı bakanı aradı. Teessüflerini bildirdi. Spor Bakanı takıma destek olmak için yanına birkaç gazeteci alarak özel uçakla İzlanda’ya gitti. Fotoğraflardan gördüğüm kadarıyla tepsi tepsi baklava götürmüş. Bence bütün bu olanlar takımın ‘motivasyonun’ arttırmak için yapılan işler. Yâni ‘Vatan millet Sakarya’ edebiyatı. İşe yaradı mı? Yaramadı. Takım bir puan bile alamadı. Şimdi ‘Onlar da Türkiye’ye gelecek’ teraneleri yayılıyor. Ne yapacaksın? Esir mi alacaksın İzlandalı sporcuları? Dikkat edin ‘sporcu’ diyorum futbolcu değil. Zira aramızdaki fark burada. Bizimkiler ‘futbolcu’ onlar ‘sporcu’.  300 bin nüfuslu İzlandalı’nın bebekleri bile sporcu. Zira anne babalar bebeleri sırtlarına bağlayıp o vahşi  iklimde spor yapıyorlar. Spor bir hayat felsefesi olmuş. Laf arasında o vahşi iklim öyle cazip ki. İnsanı büyülüyor. Pek çok filme set olmuş. Bize karşı oynayan sporcular da başka işler yapıyor. Kimi üniversitede akademik kariyer yapıyor kimi mahallede esnaf. Kazandıkları para da bizimkilerin aldığı yanında laf-ı güzaf kalır. İzlanda geçen seçimlerde bir komedyeni seçti başbakan olarak. Ben adamın kitabını okudum. Kendiyle dalga geçen gırgır bir adam. Son seçimde  seçilen başbakan polisiye edebiyat uzmanı olan bir kadın. Başbakanın eşcinsel olduğu biliniyor. İzlanda’da açık yerlerde alkollü içki içmek yasak. Yâni bizdeki gibi Maçka Parkı’nda, deniz kıyısında biranı açıp içemiyorsun ama İzlandalılar içki içmede de hiç fena değil. Yeşili, sanatı ve domuzu seviyorlar ama ormanlarda mangal yapıp domuz eti pişirmiyorlar. Düşününce İzlanda bizden kat be kat gelişmiş uygar bir ülke.

Ya vazgeçelim bu ‘gazlı hareket’lerden. Artık bağırsak gazı olmaya başladı çıkan gaz.

Melih Anık  

Duygu Ece K.'nın twitter Hesabında Başlattığı Tartışma

Duygu Ece K. twitter hesabında takipleştiğim bir kişi. Kendi hesabından yaptığı bir paylaşım bir tartışmayı başlatmış:

“Tiyatro biletlerinin 70-80 lira olması beni çok üzüyor arkadaşlar. Tiyatro lüks olmamalı ya. Gerçekten üzülüyorum.”

Bu paylaşıma yapılan yorumlar benim çok ilgimi çekti. Duygu Hanım'dan bunları kendi blogunda yayımlamasını yoksa bir blog açmasını istemezse benim blogumda paylaşabileceğimi söyledim. Benim blogumda paylaşılmasını tercih ettiğini söyledi. Üstüne üstlük tüm yazışmaları mükemmel bir mizanpajla düzenledi bana gönderdi.

Aşağıdaki satırlarda bu tartışmaları okuyacaksınız. Bu tiyatroda bilet fiyatı ile başlıyor ama tiyatronun meselelerine doğru derinleşiyor. Ben kendi adıma çok yararlandım. Böyle bir tartışmayı başlattığı, yer yer katılarak sabırla yönlendirdiği ve bana bunu paylaşma fırsatı verdiği için çok teşekkür ederim.

Duygu Ece K.'nın twitter hesabı @kcgyd Herkese tavsiye ederim. 

Yeni Tiyatro Dergisi Ödülleri 2019

Anladığım kadarıyla YTD jürisi Esaretin Bedeli ve Tatar Çölü oyunlarını çok sevmiş. Tercihlerin büyük bir bölümünü bu oyunlar için kullanmışlar. Esaretin Bedeli’ni senaryodan uyarlama olduğu için seyretmedim, seyretmeyeceğim. Tiyatral Sanatlar Akademisi’nin iddiasını biliyorum.  İzlediğim birkaç oyuna ait videodan edindiğim izlenim beni durdurdu. Fazla ‘tiyatral’ buldum ama bir oyunlarını seyrederek ön izlenimimin doğruluğunu sınayacağım.  Ben çabalarını Türk edebiyatının temel eserlerinin uyarlamasında göstermelerini dilerim.

AFİFE 2019

Afife jürisi bu yıl 176 oyun seyretmiş. Adaylık verilen oyun sayısı 25.

Bu sene belirtmemiş ama  Salih Başağa geçen sene yaptığı  konuşmada jürinin toplam 190 oyun izlediğini, 2000 kez tiyatroya gittiğini, 15 ayrı kategoride 2999 adayı değerlendirdiğini, 12971 kez sisteme girdiğini, 13004 oylama yaptığını belirtmiş. Bu yılın oyun sayısı 176 ile 190’ı orantılayarak kabaca bu yılın sayılarını tahmin edebiliriz. 1852 kez tiyatroya gidilmiş, 2778 aday değerlendirilmiş, 12015 kez sisteme girilmiş, 12045 kez oylama yapılmış. Ancak düzeltme gerekiyor.  1852(geçen sene 2000) alınan bilet sayısı, 12045(geçen sene 13004) de ‘online sistem’de verilen oy sayısıdır. Şartları biraz zorlayarak Yapı Kredi’nin bilet parası olarak her sene yaklaşık yüz bin lira ödediğini mertebe olarak bulmamız mümkün.  Buna Başkan ve üyelere ödenen huzur hakkı  ve tören masrafları dahil değil. Afife Ödülleri’nin Yapı Kredi’ye yıllık maliyeti yaklaşık 700 bin lira olabilir mi? Tahmin(‘guess-timate’) ediyorum.  Son yıllarda açıklanmıyor ama bu rakam TC Kültür Bakanlığı’nın tiyatrolara yardım bütçesinde 7 profesyonel tiyatroya yardım tutarı olabilir. Kulaktan dolma bilgilerle tahmin ediyorum.

Türk Tiyatrosu Patladı mı?

Son yıllarda  İstanbul’da sahnelenen oyunlara bakarak  Türk Tiyatrosu’nda büyük bir 'patlama' olduğu söylenmekte, yazılmakta. Gerçekten de  İstanbul'da bir sezonda sahneye konulmuş   400’e yakın oyun ismi saymak mümkün. Bunların ne kadarı kaç seyirci ile buluşmakta, kaç gösteri yapmakta bunu bilmiyoruz. İstanbul’da özel tiyatroların bir yılda sattığı bilet sayısı bir milyon sekiz yüz bin imiş. Bu sayının  Zorlu PSM başta olmak üzere Ali Poyrazoğlu, Dostlar, Kedi  Sahne Sanatları, Baba Sahne, Tiyatro Kare, Tatbikat Sahnesi, İstanbul Halk Tiyatrosu, Tiyatro Adam, Moda Sahnesi, Oyun Atölyesi , DasDas  gibi  topluluklardan kaynaklandığını söyleyebiliriz.  Pek çok topluluk  ayda 2-3 oyunla sezonu sürüklüyor.  Bunda seyirci sayısının topluluk sayısını doyuracak kadar çok artmıyor olmasının rolü var. İstanbul’da salon sayısının bu kadar çok oyun sayısına yetmediğini ve de salonların verimli kullanılmadığını da söylemek mümkün. İstanbul tıkış tıkış Anadolu boş. 

İstanbul’un ‘göz önünde olması’nın da rolü var. Zira gençlerin çoğu bir diziye bir filme kapak atmak için çabalıyor. Sahnede olacak ki arkadaş dost aile çevresi tarafından pohpohlanarak  dikkat çekebilesin. Bir iki ödül de alırsa belki ondan haberdar olur gösteri dünyası. Bu nedenle yarış pek yaman. Rekabet diyemiyorum zira rekabet eşitler arasında olur. Gençlerin kendini gösterebilecekleri yer sahne. Onlar da kendilerini tek, çift vb sahneye ‘atıyor’lar.  Öte yandan T.C. Kültür Bakanlığı’nın yardımları da küçümseniyor ama yabana atılır gibi değil. O yardım için müracaat etmek için bir oyun olması lâzım. O amaçla kotarılan oyunlar da epey çok(bence).

 

 Genel bir gözlem olarak oyunların pek çoğunun 1-3 kişilik kadrolu olduğu söylenebilir.  5-6’nın üzerine ancak ödenekli tiyatrolar çıkabiliyor. Çabucak kotarılmış(yazılmış, uyarlanmış) oyunlar çoğalıyor.  Onun için herkes kendi çeviriyor, uyarlıyor. Kendin yapacaksın ki telif ödemeyesin.  Bu konuda da dağınıklık olduğu kesin.

Geçenlerde sosyal medyada ‘hangi tek ve çift kişilik oyun ve oyuncuları hatırlıyorsunuz?’ diye sordum. Cevaplar gelmekte. Bu yazının devamı tek ve çift kişilik oyunlar üzerine olacak. Asıl gelmek istediğim nokta o. Zira gençlerin tek ve çift kişilik oyunlarından memnun değilim.

 Çoğunu çok cüretkar buluyorum. geçmişle bir karşılaştırlaım bakalım.

Melih Anık        

Mustafa Kurt mu Haluk Bilginer(ler) mi Gitsin Batman’a?

Dünya Tiyatro Günü münasebetiyle bir grup tiyatrosever Süreyya Operası önünde buluştu ve orada bir bildiri okundu. O bildiride TÜİK verilerine göre özel tiyatroların 2016-17 sezonunda İstanbul’da bir milyon sekiz bin seyirciye ulaştığı belirtildi. Bu rakam coşkuyla ve alkışlarla karşılandı.

Ben de araştırmaya başladım.

Büyülü(!!!) Alice'in Başrol Oyuncusu Ne Demiş?

Büyülü(!!!) Alice'in başrol oyuncusu Serenay Hanım hastaneye düşmüş. Oradan bir paylaşım yapmış. 'Kaldırabileceğimden fazla stress ve gerginlik yaşıyorum. Bir gün kalkıyorum sesim gitmiş.Nasıl dikkat etmezsin kendine. NAsıl da belli ilk defa çıktığın işte.Bir de tiz notalara çıkamamak!Hayatımda ilk defa bu kadar zorlanıyorum' diye yazmış. Kendisine geçmiş olsun diyorum ama ben bunları yazdım ima ettim. Temeli olmayan bina olmaz dedim. Dizi şöhretlerinden kadro yapıp bilet satarsan bunlar başına gelecektir. İnanın bana bu iş yapa yapa öğrenilecek bir iş değil. Önce eğitimini alacaksın. Biraz figüran olacaksın. Sonra sahneye çıkacaksın. Bizde stardır diye atarlar sahneye. 'CAst' yoktur yâni rolü oynayacak senden başka oyuncu yoktur. Zira 'cast' ilave masraf demektir. Zorlu PSM neden yapsın? En ucuzundan idare ediyor işte. Hem yapsa seyirci gelir mi? Serenay HAnımın yedeği en az onun kadar dizi starı olursa seyirci toplar. Kim yedek olmak ister? O da ayrı bir maddi yük yapımcıya. Zorlu PSM Broadway diye getirdiği müzikallerde ikinci üçüncü 'cast'in geldiğini biliyordur değil mi? Belki de o 'cast' oynaya oynaya adam olacak ekiptir. Türkiye'de prova yapmaya gelirler..Bizim seyrici de ayaklarda alkışlar.. Ne zaman adam oluruz?

Melih Anık

Zeynep Oral'ın 'Koltuk' İşgali

Tiyatro ile ilgili 'koltuk'ları işgal eden ve Cumhuriyet'teki köşesinde arada bir tiyatro yazan ama Türk Tiyatrosu'na değil kendine yararlı Zeynep Oral İstanbul Tiyatro Festivali'nden 'izlenimleri'ni yazmış.'Şimdilik üç oyun izlemiş' Yazısında üç oyunu anlatmış. Lepage'ın Hamlet'i, Terzopoulos'un Amor'u ve Haluk Bilginer'in Kral Lear'i. Bir de reklam yapmış. Ay sonunda üç gün Terzopoulos'un 'Alarme' oyunu varmış. O daha da çılgınmış. 

Zeynep Oral, İKSV İstanbul Tiyatro Festivali'nin beş kişilik danışma kurulu'nun bir üyesi. Yâni 'teorik olarak' kendisine danışılan bir kişi olarak festival kapsamındaki oyunlar hakkında bir fikrinin olması hatta bazılarını görmüş olması gerekiyor. Ayrıca da festival hakkında bu yazıları daha önceden tanıtım amaçlı olarak yazmış olması gerekiyor. 

Anlattığı oyunları daha önceden seyretmiş olması gerekiyor ama hele ki festivalden önce prömiyer yapan Kral Lear'i daha önceden görmüş olması şart. Oyun festivalden önce prömiyer yaptı. Festivale giren oyunların festivalde prömiyer yapmaması üzerine bir danışma kurul üyesi olarak diretmesi de gerekiyor ama yapmaz. O ben mi? Susup oturur. Koltuk soğumasın! Zeynep Hanım Festivali beklemiş Lear'i seyretmek için. Ayol oyun İstanbul'da sen de İstanbul'dasın. Hamlet'i 22 Kasım'da seyrettikten sonra yazısını yazmış olduğunu tahmin ederek 17 Kasım'dan bu yana festival programında yer alana Komik Tiyatro'yu, Yüzleşme'yi, 45'liği, Varoluş'u, Pss Pss'ı, Fourfold'u seyretmemiş. Seyretmeye ve yazmaya değer bulmamış. İKSV danışma kurul üyesi benim gibi seçiyor hem seyrederken hem yazarken. Koltuk işgal ediyor demem boşuna değil..

Zeynep Hanım '2 gece de Zorlu'nun büyük salonu tıklım tıklımdı. Oyun bitiminde dakikalarca ayakta alkışlandı' demiş. Ne anlamalıyız? İki gece de seyrettim mi demek istiyor? Ben ikinci gece seyrettim. Salon öyle tıklım tıklım değildi. Üçte biri boştu. Demek ki ikinci gece orada değildi. Birinci gece seyreden arkadaşlarım ve de salon görevlisi gençten aldığım bilgiye göre ilk gece de ikinci gece gibiymiş salon. (BU arada salon görevlisi gence sordum oyunu beğendin mi diye. Bu işler bize göre değil dedi.) Zeynep Oral yalan söylüyor. Köşesini İKSV'ye yaranacağım diye yalanla dolduran bir yazardan kime yarar gelir? Tiyatroya mı! 

İKSV yanlış yapıyorsun.

Melih Anık

NOT: Zeynep Oral'ın yere göğe sığdıramadığı Hamlet Lepage yazısından sonra bugün de Emel Mesçi oyunu yazmış. Mesci'nin yazısı şöyle bitiyor: 'Ama kullanılan teknoloji önümüzde çok ilginç perspektifler açsa da tiyatronun sahne ile seyirci arasında kurduğu o gizli ve sihirli temas duygusunu sekteye uğratıyor. Bunu da anlayan anlıyor tabii.' Benim bu yazdığımı da anlayan anlayacak tabii ki..

Lepage'ın Hamlet Collage 'ı (İKSV - İstanbul Tiyatro Festivali)

İstanbul Tiyatro Festivali'nde merakla beklediğim oyundu Hamlet Kolaj. Her zaman bir Lepage oyunu çıkmıyor insanın karşısına. Lepage geçen seneki festivalde seyrettiğim Mouawad'ın hocası. Bunu ben söylemiyorum Mouawad Yalnız oyununda söyledi. Zira o oyunda  Mouawad'ın peşinde koştuğu hoca Lepage idi. Bunların ikisi de Kanadalı. Dünyayı sarsan oyunların başında  bunların oyunları geliyor.