Eleştiri Kılavuzu : "Largo Desolato" için Ne Dediler?

Ekip Tiyatrosu kendisi için söylenenleri toplamış. Ben “ne denmişe” bakarak bir sınıflama yaptım.

EKİP Tiyatrosu

Ekip Tiyatrosu bir yıl içinde çok önemli bir yol almış (Geçen yıldan  iyi)

Varmak istediği yere sağlam adımlarla yürüyen bir tiyatro oluşumu (Henüz varamamış)

Capcanlı ve her yönleriyle yüzde yüz ‘tiyatro’ kokan EKİP grubunu ‘kazandık’ (Yüzde yüz tiyatro)

Bu topluluğun Türk tiyatrosu için kanımca gerçekten büyük bir kazanım vadetmesidir.(Vaad aşamasında)

Öylesine başarılı ve -en önemlisi- kendilerine özgü bir şekilde sahneliyorlar ki (Başarmış ve özgün)

Yeni bir tiyatro doğduğunu müjdeliyorlar (Yeni)

Tiyatromuzda taptaze bir soluk olarak EKİP (Henüz taze soluk)

Gerek repertuarı gerekse de oyun düzeni ve sahneleme olarak ileriye dönük umut vaat eden kolektif bir topluluk (Umut vaad ediyor)

Sonuç: Yeni, vaad ediyor, gelecek için umut veriyor

Görevler

Öylesine başarılı ve -en önemlisi- kendilerine özgü bir şekilde sahneliyorlar ki, bunu hakkıyla anlatıp irdelemek, başlı başına bir “eleştiri tezi” olarak yazılabilir. ( Eleştirmene görev)

Her konservatuvar öğrencisinin ders malzemesi olarak izlemesi/tartışması/yorumlaması gerekir (Konservatuar öğrencisine görev)

Gidiniz, etkisinde kalınız(Seyirciye görev)

Kullanılan sahne dili, oyunculuğundan makyaja, sahne tasarımından ışığa, efektlere kadar her şeyiyle, reaksiyonu seyirciye de (topluma da) doğrultmaktadır (Seyirciye görev)

Kullandığı semiyoloji ‘Largo Desolato’yu, Dr. Leopold’ün ‘ben böyle yaşayamam’ haykırışlarını seyircinin hafızasına kazıyan, öte yandan baskı sisteminin bir parçası olup olmadığımızı sorgulatan samimi bir tiyatro örneği haline getirmiştir.(Seyirciye görev)

İstanbul’da tiyatro yapmaya girişmiş gençler tiyatronun işlevselliği üzerine düşünce üretmeye girişip aralarında tartışabilmeli (Tiyatro yapmaya girişen gençlere görev)

Bu oyunu sindirmek için, Türkiye’nin ne kadar ‘saçma’ bir dönemden geçtiğini akılda tutmak yeterli (Seyirciye görev)

Sonuç:  Seyirci, eleştirmen, oyuncu, öğrenci için DERS gibi bir oyun

Özelde Oyun

Sezonun en çarpıcı oyunlarından biri (Çarpıcı)

Sıra dışı ve heyecan verici bir deneyim(Sıra dışı, heyecan verici)

Seyircinin oyunla ilişkisini hep taze tutarak(Seyirciyi kopartmayan)

Bu zor oyunu ilginç ve son derece izlenir kılıyor.(ilginç, izlenebilir)

Özenli, detaylı, yaratıcı, gayet başarılı bir prodüksiyon.(Özenli, detaylı, başarılı)

Bu sezon coşkuyla alkışlanacak oyunlar arasına adını kazıyor.(Alkışlanmalı)

Seyircinin aklını da çalıştırmasını sağlayan(akıl çalıştıran)

Sezonun en yenilikçi, en bağımsız, en cesaretli, en eğlenceli ve en bilmeceli oyunlarından biri (Yenilikçi, bağımsız, cesaretli, eğlenceli, bilmeceli)

Sonuç:  Yenilikçi, bağımsız, cesaretli, eğlenceli, bilmeceli, özenli, detaylı, akıl çalıştıran olduğu için(ya da öylesine…) başarılı, sıra dışı, heyecan verici, çarpıcı bir oyun

Sahneleme Özellikleri

Matematiği oldukça iyi çözülmüş (Matematik)

Yüksek enerji düzeyi(Enerji)

Koreografik denebilecek bloklama(Koreografik bloklama)

Çarpıcı makyaj ve kostümler(Çarpıcı makyaj, kostüm)

Seyirciyi sarmalayan sahne düzeni(Seyirciyi sarmalayan sahne düzeni)

Aksiyonu bol rejisi ve gerilimli müziği (Aksiyon, gerilimli müzik)

Derdini sonlara doğru artarak açık ediyor (Derdini sona saklama)

Güçlü oyunculuklar(Güçlü oyunculuk)

Sadece iyi tiyatro ve kıvamında oyunculuklar izlemek için (İyi tiyatro, kıvamında oyunculuk)

Müthiş bir görsel seyir keyfi yaşattığı(Görsel keyif)

Çok doğru yorumlanmış ve çok iyi oynanmış prodüksiyonda(Doğru yorum, iyi oyunculuk)

Dekor, kostüm, ışık çalışmalarının ve olağanüstü makyaj tasarımının oyunun başarısına katkısı büyük(Katkı veren dekor, kostüm, ışık, olağanüstü makyaj)

Somut düşünülmüş, düzenli ve özenli bir açık uygulama ile seyirci karşısına çıkıyor(Somut düşünülmüş, düzenli ve açık uygulama)

Sonuç: Etkilemesinde görselliği ağır basan bir oyun. Oyunculuk için ortak görüş yok. Yorum matematiksel ve somut olduğu için (mi?) doğru. (Bu son ifade kelimelerin yerleri değiştirilerek çeşitli şekillerde kurulabilir yeniden yeniden yeniden…)

İmzalar

Gazeteci - Eleştirmen

Eleştirmen

Eleştirmen - Yazar

Akademisyen - Eleştirmen

Sonuç:  Tek başına eleştirmen olmak yetmez, "yanında" bir şeyler olsa daha iyi.

Buradan ne çıkar? Eleştirmenliğimiz çıkar!

Melih Anık

Not: Kesin saklayın, gerektiğinde kullanırsınız..

Kafka’nın Maymunu ve Çok Üzgünüm Üstün Akmen…

TEB Başkanı Üstün Akmen 18.İstanbul(İKSV) Tiyatro Festivali(2012) sırasında seyrettiği Kafka’nın Maymunu isimli piyes için “Kızıl Peter Hayvansa, Peki Biz Neyiz: KAFKA'NIN MAYMUNU” isimli bir eleştiri yazmış. TEB Başkanı Üstün Akmen, daha önce Avrupa Üniversiteleri Tiyatro Şenliği kapsamında(2010) Liège Üniversitesi Kraliyet Üniversitesi Tiyatrosu (TURLg)’ndan seyrettiği aynı piyes için “Avrupa Üniversiteleri Tiyatro Şenliği'nden Bir Oyun: Akademi İçin Bir Rapor” isimli bir başka eleştiri daha yazmıştı. Aşağıda iki yazıyı alt alta verdim. İki yazıda aynı olan satırları da aynı şekilde koyulaştırdım. Hatta iki yazıda aynı olan yazım hatalarını da aynen bıraktım.

TEB Başkanı Üstün Akmen Roger Garaudy'nin "D'un Realisme sans Rivage” isimli kitabının Kafka'ya ayrılmış olan üçüncü bölümünden de “rahat rahat” yararlanmış. Bu yararlanmanın izlerini yazıların içinde büyük harflerle gösterdim. TEB Başkanı Üstün Akmen'in alıntı yaptığı kaynağı belirtmesini isterdim.

İki oyunun uyarlayıcısı farklı(Colin Teevan ve Robert Germay); oyunları “sahneye taşıyanlar” farklı(Walter Meierjohann ve Robert Germay )  ama TEB Başkanı Üstün Akmen her iki oyunun uyarlaması ve sahnelenmesi için aynı cümleleri kullanmış. Görünen o ki  TEB Başkanı Üstün Akmen “kes-yapış"tırla “bir” yazıdan “iki “yazı çıkarmış.  Ancak eleştirilerin sonuçları  farklı: Birinde “Taaa Belçika’dan gelmiş konuklara saygıda kusur etmek istememiş”, diğerinde Young Vic’in oyunundan “keyif almış”. Aradaki farkı yaratan, oyuncu, Kathryn Hunter olmalı.

   

“Entelijensiya Kırıcısı” “İşe Çıkmış” "TEB"i Açmış

“Entelijensiya kırıcısı”, “sayı”lı eleştirmen, “theatre critic” gene “işe çıkmış” ve “TEB”i açmış, “Tiyatro Eleştirmeleri Yığını”, “Tiyatro Eleştirmenleri Safsatası(pardon birliği)” diye “sallamış”. Böyle yaparak “eleştiremediğini”  de “göstermiş”.

Beğenmediği bir kurumu eleştirmek ile o kurumun içindeki insanları “yığın”ın bir parçası haline getirerek hakaret etmek apayrı şeylerdir, kendinizi tanımladığınız bir mesleğin birliğine “safsata” diyebilmek de tarifi zor bir “izansızlık”.

Yerleşik algıları kırmak “fındık kırmaya” benzemez.  “Sayıyla”,  “sayılmaz” hiç kimse.  “Adam” gibi yapamazsanız,  “tehlike”nin karşılığı olur “critic”.

Elbise değildir içindekidir elbiseye değeri veren. Verdiğiniz isimler değil o ismi taşıyandır önemli olan.  Tahtta oturan değil tahtı taşıyandır suçlu!

“Gel beni seyret” diyenler! Bir daha düşünün kimi “davet” edeceğinizi ! Kimden medet umduğunuzu!


Ya "yan yana" yazanlar? Hele TEB üyeleri? 

Melih Anık